Nieco ponad rok i trzy podejścia – tyle właśnie zajęła mi lektura tego tytułu. Na jednej z platform społecznościowych zostało spuentowane zdaniem, które właśnie pozwoliłem sobie sparafrazować w tytule. Mogę was jednak z czystym sumieniem zapewnić, że jest to jedna z najciekawszych książek, które przeczytałem w ostatnich latach.
Czas na lot w kosmos!
Pierwszy tom Nowych Wieków Ciemnych miał polską premierę w czerwcu ubiegłego roku, a przedpremierowe egzemplarze pojawiły się już na Pyrkonie, gdzie jako uczestnik paneli dyskusyjnych i strefy autorskiej zjawił się także sam autor. Max (a właściwie Maksym) Kidruk jest jednym z bardziej poczytnych pisarzy młodszego pokolenia w Ukrainie. Z wykształcenia jest inżynierem energetykiem, co jednak nie przeszkadza mu w pisaniu kolejnych książek, nie tylko tych należących do gatunku science fiction, jak wydany wcześniej w Polsce Bot czy nadchodząca kontynuacja Kolonii – Kolaps. W jego portfolio znajduje się także Ja, Ukrainiec, reportaż opowiadający o sytuacji za naszą wschodnią granicą w 2014 roku.
Na jego stronie autorskiej można znaleźć również odnośniki do innych tytułów, które niestety nie doczekały się polskiego wydania. Zahacza w nich o gatunki technothrillera, dramatu obyczajowego czy eseju naukowego. Połączenie ich wszystkich z konwencją fantastyki naukowej może wydawać się karkołomne i ryzykowne, jednak tak właśnie określiłbym Kolonię. Jak jednak sprawdza się takie połączenie w praktyce?
Początki bywają mozolne, jednak warto poczekać.
Na początek zaznaczę, że książkę zacząłem czytać po raz pierwszy już w kolejce w strefie autografów na Pyrkonie. Wtedy dobrnąłem do okolic setnej strony, a natłok zajęć na studiach i kolejne premiery sprawiły, że Kolonia poszła w odstawkę, by powrócić po kilku miesiącach. Wtedy po ponownym przeczytaniu pierwszych kilku rozdziałów spotkał ją ponownie ten sam los. Na szczęście pod koniec tegorocznych wakacji, dzięki e-bookowi na tablecie, spróbowałem raz jeszcze i po przejściu przez punkt krytyczny naprawdę pokochałem tę książkę.
Samym tytułem tej sekcji zdradziłem, że lektura Kolonii była dla mnie wyzwaniem. Dlaczego? Książka rozpoczyna się kilkudziesięciostronicowym prologiem, a następnie przytacza kolejne, pozornie niezwiązane ze sobą perspektywy bohaterów. Jako czytelnicy śledzimy więc wydarzenia przez oczy zarówno Ziemian, jak i mieszkańców Marsa – przybyłych z Ziemi oraz tych, którzy narodzili się już na Czerwonej Planecie.
W roku 2141 cywilizacja pomału podnosi się po pandemii clodis, gdy pojawia się nowy patogen, atakujący wyłącznie kobiety w ciąży. Obserwatoria na całej planecie rejestrują wyrzuty neutrin, nad Afryką bez ostrzeżenia znika samolot transportowy, a w okolicach pewnej wioski wymiera praktycznie całe życie – zarówno fauna, jak i flora. Na domiar złego urodzeni na Marsie coraz bardziej pragną wyrwać się spod kontroli starszych i sami stanowić o swoich losach. Te kilkanaście wątków może z początku wydawać się zbiorem losowych historii, jednak myślę, że wraz z rozwojem fabuły sami przekonacie się, jak dużo wspólnego mają ze sobą. Muszę przyznać, że sam kilkukrotnie musiałem zbierać szczękę z podłogi, będąc pod wrażeniem, jak dobrze autor zaplanował wzajemne przeplatanie się wątków i odnajdywanie odpowiedzi na pytanie jednego bohatera w obserwacjach i losach drugiego.
Przyszłość wspaniała, ale ludzie…
Myśleliście, że za sto lat ludzka cywilizacja ewoluuje na tyle, że wszelkie społeczne problemy, z którymi zmagamy się obecnie, odejdą w niepamięć i zapanuje utopijny pokój? Nic bardziej mylnego. Kidruk w swojej książce w bardzo przekonujący sposób przedstawia społeczeństwo, które mimo rozwoju technologicznego i stworzenia kolonii na Marsie, nękane jest nadal przez takie same trudności jak dzisiaj. Za wschodnią granicą naszej ojczyzny Rosja utrzymuje zagrabione tereny, przez co Ukraińcy nieustannie funkcjonują na granicy konfliktu. Wielkie mocarstwa nieustannie rywalizują o władzę, podkopując swoje wpływy nie tylko na Ziemi, ale także na Czerwonej Planecie. A polityka? Tak jak i dzisiaj oparta jest w dużej mierze na populizmie, o czym niektórzy bohaterowie przekonują się na własnej skórze.
Równie ciekawym zagadnieniem jest kolonizacja Marsa. Autor poświęca dużo miejsca różnorakim aspektom technicznym, jednak skupia się również na tym, jak funkcjonuje społeczeństwo stanowiące swego rodzaju eksperyment społeczny. Na początku składało się ono wyłącznie ze specjalistów przybyłych z Ziemi, takich jak Rex Barbeau, jednak z czasem planeta stała się miejscem dla ludzi pragnących żyć dłużej, uciekających przed odpowiedzialnością czy posiadających zbyt gruby portfel. W takich warunkach wymagane jest nieustanne kontrolowanie zasobów niezbędnych do życia, a ten, kto trzyma rękę na uprawach roślin czy elektrowniach może niemalże otwarcie dyktować warunki innym. Tarcia między kolonistami zaogniają się jeszcze bardziej, gdy grupa urodzonych na Marsie, rosnąca z roku na rok, pragnie zyskać realny wpływ na miejsce, w którym żyją od urodzenia (i będą żyć do śmierci). Spotykając się jednak z twardym murem tradycji i przyzwyczajeń ze strony starszych, sięgają po metody, które w historii ludzkości zapisały się niechlubnie, przez co również Kolonia staje na krawędzi upadku.
Kolonia porusza wiele aspektów z pogranicza polityki i filozofii, zadając pytania m.in. o to, czy obie grupy kolonistów powinny cieszyć się równymi prawami i kontrolą nad społeczeństwem, ale także o to, jak daleko można posunąć się, sprawując władzę, uzasadniając decyzje ogólnie pojętym bezpieczeństwem mieszkańców. Dzięki wydarzeniom opowiedzianym przez Kidruka nie chodzi już tylko o fantastykę naukową i próby przetrwania ludzkości w kosmosie, ale także o to, czy w takich warunkach będziemy w stanie stworzyć społeczeństwo wolne od błędów, z którymi od setek lat zmaga się nasza cywilizacja.
Przyszłość, która wygląda realistycznie.
Wcześniej wspomniałem już, że autor ma wyższe wykształcenie techniczne, co przebija się w napisanej przez niego historii. Już w samym prologu, który skupia się na wyrzutach neutrin, można zauważyć dużo naukowych dygresji, które stanowią charakterystyczny element stylu autora. Nie bójcie się jednak – jeśli opis staje się zbyt techniczny, a jest konieczny dla lepszego zrozumienia dialogów lub wydarzeń, Kidruk uzupełnia takie momenty odpowiednimi schematami lub tabelkami. Co ciekawe, nie dotyczy to wyłącznie zagadnień z pola fizyki, ale także medycyny. Pewnie nie zdziwi was, że przedstawieniu tej drugiej dziedziny przyglądałem się ze szczególną uwagą.
Muszę przyznać, że pod względem naukowym książka jest bardzo wiarygodna, co nie jest jednak synonimem bezbłędności. W przypadku Kolonii technologia nie stanowi magicznego narzędzia, pozwalającego na rozwiązywanie fabularnych problemów, jak to ma miejsce w space operach. Rozwój cywilizacji i osiedlenie się na Czerwonej Planecie wymaga przecież infrastruktury, wiedzy, zasobów i procedur, a na świecie nie istnieją magiczne samoodnawialne zasoby.
Co prawda zdarzyło mi się natrafić na drobne medyczne nieścisłości, jak leczenie infekcji wirusowej antybiotykami, jednak w tym przypadku jestem w stanie wziąć drobną poprawkę na tłumaczenie i utrzymujące się w społeczeństwie błędne przekonanie o działaniu tychże leków na wszystkie mikroby. Mimo wszystko dokładność, z jaką autor podchodzi do naukowych zasad funkcjonowania ludzkości za sto lat, sprawia, że przedstawione przez niego przewidywania wydają się naprawdę wiarygodne. W tym miejscu jednak na jaw wychodzi aspekt, który może odstraszyć czytelników przyzwyczajonych do wartkiej akcji w książkach – myślę, że do nich należałem także ja przy pierwszych podejściach do lektury Kolonii.
Sama pandemia clodis, wspomniana już w okładkowym opisie, okazuje się spowodowana zmutowanym szczepem Clostridioides (dawniej Clostridium) difficile – bakterii, o której w toku studiów zdołałem się nauczyć więcej, niż bym chciał. Jeszcze jednym ciekawszym aspektem jest tajemniczy patogen, infekujący wyłącznie kobiety w ciąży. Z zainteresowaniem śledziłem wywody dotyczące jego wyjątkowej budowy i mechanizmów działania. Jestem jednak w stanie zrozumieć, że nie do wszystkich taka dawka nauki będzie przemawiać. Mimo to, jeśli lubicie hard science fiction, to myślę, że nie zawiedziecie się podczas lektury tego tytułu.
Całkiem solidne wydanie
Cała historia wraz ze spisem bohaterów i naukowymi dodatkami zajmuje 1096 stron. Zamknięto je w twardej oprawie – spójrzmy prawdzie w oczy, chyba żadna miękka okładka nie dałaby rady takiej objętości. Nie bójcie się jednak, nie wszystkie strony są zapisane drobnym maczkiem. W treść książki wpleciono bowiem schematy i tabelki, o których wspominałem przy naukowych dygresjach. Dodatkowo co kilka rozdziałów napotkamy także wyróżniające się charakterystycznym stylem ilustracje, nawiązujące do fragmentu powieści, który właśnie czytamy. Co więcej, pozycja ta została wzbogacona również o mapki i rendery tytułowej marsjańskiej kolonii. Myślę, że również i wam pozwolą one lepiej wczuć się w klimat czytanej opowieści i orientować się w umiejscowieniu poszczególnych wydarzeń akcji.
W tym miejscu chciałbym jeszcze wspomnieć o ilustracji zdobiącej okładkę. Odpowiada za nią Martin Jakub i Haizon Production. Przedstawia ona astronautę, który przysiadł, opierając się plecami o marsjańską skałę. Znajduje się on z dala od kolonii, gdyż światła budynków i cień czegoś, co może być wznoszącym się w niebo statkiem kosmicznym, znajdują się na trzecim planie. Tajemniczości całej sytuacji dodaje natomiast czaszka, na której człowiek w skafandrze trzyma swoją prawą rękę.
Techniczna precyzja i literacka przystępność
Styl Maksa Kidruka można określić jako połączenie popularnonaukowej precyzji z narracją charakterystyczną dla thrillera science fiction. Autor posługuje się przystępnym, choć momentami dość technicznym językiem, nie stroniąc od specjalistycznej terminologii związanej z biologią, fizyką czy inżynierią. Potrafi sprawnie budować napięcie, przeplatać kilka wątków i kończyć poszczególne fragmenty w sposób zachęcający do dalszej lektury. Nie oznacza to jednak, że przez ponad tysiąc stron tempo pozostaje równie wysokie. Zdarzają się rozbudowane opisy, naukowe wyjaśnienia i dialogi, które sprawiają wrażenie nieco zbyt dydaktycznych, przez co historia chwilami traci dynamikę. Mimo to, język pozostaje komunikatywny, a szczegółowość narracji pomaga uwierzyć w przedstawiony świat. Kidruk nie próbuje za wszelką cenę zachwycać literackimi ozdobnikami – stawia raczej na konkret, wiarygodność i konsekwentne budowanie futurystycznej rzeczywistości.
Kolonia, czyli podróż, która wymaga cierpliwości
Kolonia to jedna z tych książek, które wymagają od czytelnika cierpliwości, ale potrafią wynagrodzić ją z nawiązką. Max Kidruk stworzył niezwykle rozbudowaną i wiarygodną wizję przyszłości, w której naukowe szczegóły, polityczne intrygi i społeczne konflikty tworzą fascynującą opowieść o kondycji ludzkości. Nie jest to jednak lektura pozbawiona wad – mnogość bohaterów, powolne rozkręcanie się fabuły i liczne naukowe dygresje mogą skutecznie zniechęcić mniej cierpliwych odbiorców. Sam potrzebowałem aż trzech podejść, by w pełni docenić tę historię, ale kiedy już dałem się jej porwać, trudno było mi się od niej oderwać. Jeśli lubicie ambitne science fiction, które nie tylko zabiera nas w kosmos, ale również skłania do refleksji nad społeczeństwem, polityką i naturą człowieka, zdecydowanie powinniście dać Kolonii szansę. Ja z niecierpliwością czekam na Kolaps.
„Kolonia. Nowe Wieki Ciemne. Tom I to ambitne i niezwykle wiarygodne science fiction. Jej lektura jest niczym prawdziwy lot na Marsa – długa, wyboista, wymagająca kilku podejść i sporej dawki cierpliwości, ale widoki po dotarciu do celu wynagradzają cały trud podróży!”
Książkę możecie zakupić pod tym LINKIEM
